Strach – co warto wiedzieć na początek

Dziecko zna wierszyk albo chce pokazać zabawkę, a kiedy ktoś na nie patrzy, chowa się za Tobą lub milknie. Może obawiać się pomyłki, nowych osób albo tego, że wszyscy na nie patrzą.

Strach pojawia się, gdy coś wydaje się trudne lub zagrażające. Obawę przed występem nazywamy tremą. Nie jest powodem do wstydu. Dziecku może pomóc obecność dorosłego i możliwość zdecydowania, czy chce spróbować.

Na co zwrócić uwagę

Zauważ słowa i gesty: „nie chcę”, odsuwanie przedmiotu, szukanie Twojej bliskości, płacz lub milczenie. Żaden pojedynczy sygnał nie mówi wszystkiego o uczuciach dziecka. Zatrzymaj się, opisz sytuację bez oceny i zostaw czas na odpowiedź. Dziecko może wskazać, kiwnąć głową albo nic nie mówić.

Co możesz powiedzieć i zrobić

Dziecko mówi: „Nie chcę pokazać, bo się boję”. Możesz odpowiedzieć: „Jestem obok. Możemy pokazać razem, jeśli chcesz”. Zaproponuj tylko pomoc, której możesz dotrzymać. Ustalcie mały krok, na przykład pokazanie przedmiotu jednej osobie zamiast mówienia do całej rodziny. Zapytaj, czy dziecko chce podpowiedzi. Bliskość nie musi oznaczać przytulenia; zapytaj przed dotykiem.

Unikaj „nie ma się czego bać”, „nie bądź tchórzem” i porównywania z innymi. Takie zdania mogą zamknąć rozmowę. Nie obiecuj, że strach zniknie, i nie zwiększaj publiczności bez uzgodnienia. W razie odmowy powiedz: „Dziś możesz popatrzeć. Możemy wrócić do tego później”. Nie trzeba ćwiczyć w chwili silnego napięcia.

Sprawdź, co pomaga właśnie Twojemu dziecku. Zapytaj krótko: „Mam usiąść obok?”. Poczekaj. Dziecko może odpowiedzieć słowem, wskazaniem lub kiwnięciem głowy. Gdy milczy, nie zasypuj go pytaniami. Zostań w pobliżu i powiedz: „Nie musisz teraz mówić”. To, że dziś woli ciszę, nie oznacza, że zawsze będzie jej potrzebować.